Зарегистрируйтесь или авторизуйтесь в конкурсе


Авторизация

Регистрация

Войти через loginza
Ваше имя
Ваш email
Пароль
Повторите пароль
Защитный код

Тургай ни дип җырлый? - О чём поёт жаворонок?

28.11.2014
Обсудите эту работу с друзьями!
Оригинал: Тургай ни дип җырлый?, Фоат Садриев / Фоат Садриев
Перевод с татарского: rkizim
В тот день прилетели скворцы. Насима пришла со школы, перекусила и мама ей говорит:
- Доченька, я набрала в ведро золы, вынеси , пожалуйста, на улицу.
Насима взяла ведро с золой вышла на улицу и остановилась. По середине улицы стоит очень большая коробка. Туда все люди складывают золу. А потом эту коробку грузят на тележку трактора и вывозят на поле.А что если Насима отнесёт эту золу сама на поле? Учительница ведь рассказывала, что каждый ученик должен сделать свой вклад в повышении урожайности зерна.
Насима зашла в дом.
- Мама, можно мне самой отнести золу на поле, - спросила она у мамы.
- Хорошо, доченька. Будет здорово, но будь осторожна, не промокни, -сказала мать. Насима взяла ведро, поставила на свои сани и пошла на конец улицы, откуда начинается поле. По тропинке, которая идёт по полю, довольно долго шла она. Высыпав золу, ещё долго стояла Насима, не могла тронуться с места. Что с ней случилось? Почему сердце потеряло покой? Насима в тот момент поняла причину своего волнения. Оказывается, прилетели луговые жаворонки! Вот они над головой так выразительно поют. Её сопровождало пение жаворонков. На небе, как будто, звенят серебряные колокольчики. Сколько же их? Один, всего один жаворонок! Вот же он, на небе качается серовато - коричневой точкой. Какая песня! Такая маленькая птичка, а своим волшебным пением так может пленить душу. Сколько же нужно сил, чтобы с раннего утра беспрерывно летать, петь?! У него ведь даже гнезда нет. Потому что с полей ещё не ушёл снежный покров. Ведь они прилетают к нам всего на одно лето, пролетая через моря и горы несколько тысяч километров. А зачем? Может, об этом спросить у жаворонка?
- Жаворонок, жаворонок!- сказала Насима, несколько удивляясь своему голосу, который звучал в тишине поля. - В тёплых краях у вас всего достаточно – и пища, и солнечные лучи. Зачем вы прилетаете за три девять земель?
Жаворонок на одно мгновение перестал петь. Потом расскачиваясь подлетела к Насиме и на понятном ей языке запела. Насима его с изумлением слушала. Луговой жаворонок запел так:
- Да, в тёплых краях нам и теплее, нам несколько раз сытнее. Но этот край – наш родной край. Хотя здесь и голоднее, и холоднее, но всё равно нам в тысячи раз и лучше, и отраднее! Наша матушка на подножках стебля нам гнездо свила, там несла яйца, сидела согревая нас всем своим телом. Когда мы, разбивая нашими жёлтыми клювами скорлупки, вылупились из яйца, наши носики чувствовали запах земли, запах хлеба. Мы с удовольствием дышали этим воздухом. Вылупившись, из – под крыльев матери со страхом мы изучали этот мир. Первое то, что мы увидели, - это были чёрная земля и хлебное жнивьё. Потом уже мы познакомились с синим небом, белыми облаками, тёплым солнцем, серебряной луной и звёздами, разноцветными бабочками. Мы ещё не умели летать. Нас кормила мама впитавшими в себя вкус земли семенами, насекомыми. Скоро мы начали бегать между стеблями пшеницы, между золотыми жнивами. Всем телом смогли почувствовать тепло земли, свежесть прохладного ветра. Оттолкнувшись от чёрной земли, маленькими ножками, мы поднялись на небо.
И мы почувствовали радость того, что значит впервые взмахнуть крыльями на синем небе. Я впервые увидел луга, покрытые зелёным бархатом и цветами, куда с осторожностью приземлился. У меня закружилась голова от аромата зелёных трав и разноцветных цветов…
Здесь я увидел как из чёрной земли прорастают зёрна, как они тянутся к солнцу, как на земле пляшут капли и дают им силы для роста, слышал шум спелых колосьев. Увидел людей, шагающих с песней по земле, увидел тружеников, которые получают удовольствие от мирного труда. Я влюбился в сыновей и дочерей земли, которые связали свою жизнь с родной землей. Я свои самые радостные, задорные песни посвящаю им.
Жаворонок остановился на мгновение. Насима , воспользовалась этим моментом:
- Оказывается, некоторые из вас – братья не могут вернуться в родные края. Это правда? – спросила она.
Жаворонок не заставил долго ждать с ответом:
-Да, не только мы, но и другие некоторые птицы не могут ощутить счастье встречи с родными краями. Они или состарившись, или заболев, не могут летать. И поэтому они нас провожают со слезами на глазах. А к нашему возвращению их ни одного не бывает в живых: не выдерживают тоску. Зная, что всё равно умрут, они поднимаются на небо, и по дороге на родину они испускают дух. Нынче наша мама – больная вышла с нами в дорогу. Когда летели через море, поднялся ураган. Мы ей со всех сторон крыльями помогали. В конце концов она совсем обессилила и она стала нас отгонять в сторону.
- Деточки, не теряйте свои силы. Не дайте себе истощиться, дети мои! – сказала она. - Долетите в родные края живыми и здоровыми, и от меня передайте привет. Сказав это, она потерялась в объятиях седых волн…
О дитя! Ты даже представить себе не можешь, какая ты счастливая. Вот скоро вырастишь, проучившись, расстанешься со школой, и, перешагнув порог родного дома, уйдёшь в чужие края. Тогда тоска по родной земле, горячей слезой сядет на твои ресницы. Ах, какой сладкий, какой дорогой он родной край. И его морозы не надоедают, и его твёрдая земля как мягкая подушка.
Ты каждый день - на родине. Этим ты счастлива. Радуйся, наслаждайся, играй, смейся, будь благодарна светлой жизни, будь благодарна, что ты живёшь на этой земле.
С уважением поклоняйся, и относись к тому, что украшает и охраняет этот мир, солнце, синее небо, золотые нивы.
Песня жаворонка была очень грустной, но и в то же время жизнерадостной.
Теперь Нафиса поняла: когда журавли улетают в тёплые края они кричат : «Курлы – курлы!», а гуси - «Га-га!» - это их грусть. Тоска по родной земле.
Она поняла, почему ранней весной прилетают в родные края грачи, скворцы, журавли.
Она поняла, как дорога, близка родная земля!
rkizim
Тургай ни дип җырлый?
Сыерчыклар килгән көн иде. Нәсимә мәктәптән кайтып тамак ял­гап алгач, әнисе:
- Кызым, чиләккә көл тутырдым, аударып кер әле, - диде. Нәсимә чиләккә салынган көлне алып урамга чыкты да туктап калды. Нәкъ урам уртасында бер зур тартма тора. Шуңа кешеләр көл чыгарып салалар. Аннары ул көлне трактор арбасына төяп басу­га илтәләр. Әгәр Нәсимә көлне үзе илтеп кайтса? Укытучы апалары иген уңышын күтәрүгә һәркем үзеннән өлеш кертергә тиеш дип сөйләде бит әнә.
Нәсимә өйгә кереп китте.
- Әни, көлне басуга үзем илтеп кайтыйммы? - дип сорады ул.
- Ярый, кызым, бик яхшы булыр, ләкин суга чылана күрмә, -
диде әнисе.
Нәсимә чиләкне чанасына утыртты да урам очына таба тартып китте. Анда килеп җитүгә басу башлана. Нәсимә басу юлы буйлап шактый барды. Көлен аударып, тараткалап куйгач та ул озак кына басып торды, кузгалып китә алмады. Ни булды соң аңа? Ник йөрәге тынычлыгын югалтты? Нәсимә шунда гына эшнең нәрсәдә икәнлеген аңлады. Сабан тургайлары килгән бит! Әнә баш очында өздереп - өздереп сайрый. Басуга кергәннән бирле Нәсимәне тургай җыры озатып барды. Күктә, әйтерсең лә, көмеш кыңгыраулар чылтырый. Ничәү соң алар? Берәү, нибары бер тургай. Әнә бит, көрән нокта булып зәңгәр күктә тирбәлә. Җыры нинди! Шушы кечкенә кош сихри моңы белән күңелне ничек әсир итә ала икән? Иртә таңнан көне буе бертук­таусыз очарга да, җырларга да күпме көч кирәктер?! Аның бит оясы да юк. Чөнки басу-кырлар әле кар юрганыннан ачылып та бетмәгән. Әллә ничә мең километр җир үтеп, диңгезләр-таулар кичеп, бер җәй өчен нигә киләләр алар? Бәлки, бу хакта
тургайдан сорап карар­гадыр?- Тургай, тургай! - диде Нәсимә басу тынлыгында яңгыраган тавышыннан бераз сәерсенеп. — Җылы якларда сезгә һәммәсе — азык та, кояш нуры да җитешле. Җиде диңгез кичеп ник киләсез сез безгә?
Тургай бер генә мизгелгә сайравыннан туктап калды. Аннары тир­бәлеп оча-оча Нәсимәнең каршына ук килде, аңлаешлы телдә җыр­лап җибәрде. Нәсимә аны хәйран калып тыңлады. Сабан тургае болай дип җырлады:
- Әйе, ерак җирләрдә җылырак та, без күп мәртәбә туграк та. Ләкин бу яклар — безнең туган җиребез. Биредә туңсак-чылансак та, ачыксак та, безгә мең мәртәбә яхшырак, рәхәтрәк! Шушы басуның иген сабаклары төбенә әниебез оя ясаган, шунда йомыркалар салган, тәне белән җылытып утырган. Без сары томшыкларыбыз белән йо­мыркаларны тишкәч тә борыннарыбызга җир исе, иген исе керде. Без рәхәтләнеп шушы һаваны суладык. Йомыркалардан чыккач, әниебезнең канатлары астыннан курка-курка гына шушы дөньяга күз ташладык. Беренче күргән әйберләре­без - - иген камыллары, кара туфрак булды. Аннары зәңгәр күк, ак болытлар, җылы кояш, көмеш ай һәм йолдызлар, аллы -гөлле күбә­ләкләр белән таныштык. Без әле оча алмый идек. Җирнең тәмен ал­ган үлән орлыклары, бөҗәкләр белән безне әти-әниебез туйдырып тор­ды. Тиздән без иген сабаклары, алтын камыллар арасында йөгерешә башладык, тәннәребез белән җирнең җылысын, талгын җилләрнең сафлыгын тойдык. Без кара туфрактан нәни аякларыбыз белән эте­неп, һавага күтәрелдек, зәңгәр күктә беренче мәртәбә канат кагу шат­лыгы кичердек. Мин яшел хәтфә булып җәелеп яткан чәчәкле болын­ны күрдем, курка-курка гына анда төштем. Яшел үләннәрнең, аллы-гөлле чәчәкләрнең хуш исеннән башым әйләнеп китте...
Биредә мин алтын бөртекләрнең кара туфрактан борынлап чыгып, кояшка үрелүләрен, аларга көч биреп яңгыр тамчыларының җирдә биегәнен күрдем,
игеннең үсүен, тук башаклар шаулавын ишеттем. Җырлап яшәүче, тыныч хезмәттән тәм табучы кешеләрне күрдем, үз гомерләрен туган туфрак белән бәйләгән җир улларына һәм кызла­рына гашыйк булдым. Иң шатлыклы, иң дәртле җырларымны алар­га багышлыйм.
Тургай әз генә туктап алды. Шуннан файдаланып Нәсимә:
- Сезнең кайбер кардәшләрегез туган җиргә кайтып җитә алмый икән. Шул дөресме? -- дип сорады.
Тургай җавабын көттермәде:
- Әйе, без генә түгел, башка кайбер кошлар да туган җирен күрү
бәхетен татый алмый, картаеп яисә авырып оча алмаучылар безне яшьле күзләре белән озатып калалар. Ә без әйләнеп кайтуга аларның берсе дә исән булмый: сагыну сагышына түзә алмыйча, үләселәрен белә торып һавага күтәреләләр, туган якка кайта торган юлда җан бирәләр. Быел безнең әниебез авыру килеш юлга чыкты. Диңгез аша очканда көчле давыл күтәрелде. Без аңа төрле яктан канатларыбыз белән ярдәм иттек. Ахырда аның хәле бөтенләй бетте һәм ул безне читкә куды.
- Көчегезне бетермәгез, балакайларым! - - диде ул. - Туган як­ларга исән-имин барып җитеп, миннән сәлам тапшырыгыз! Шулай диде дә чал дулкыннар кочагына төшеп югалды...
И бала! Син әле үзеңнең ничек бәхетле икәнеңне күз алдыңа да китерә алмыйсың. Менә тиздән үсеп җитәрсең, шаулап-гөрләп укып, мәктәбеңнән аерылып, туган өең бусагасын атлап, ят җирләргә ки­тәрсең. Шул чакта туган нигезне сагыну тойгысы керфекләреңә кай­нар яшь бөртеге булып кунар. Аһ, нинди татлы, нинди газиз ул туган җир! Аның салкыны да туйдырмый, аның каты җире дә йомшак мен­дәр кебек.
Син көн дә туган җиреңдә булуың белән нинди бәхетле! Шатлан, рәхәтлән, уйна, көл, якты тормышка, шушы җирдә яшәвеңә рәхмәт укы! Шушы дөньяны, кояшны, зәңгәр күкне, алтын иген басуларын саклаучыларга һәм ямьләндерүчеләргә хөрмәт белән баш и!
Сабан тургаеның җыры моңлы иде, күңелләрне кузгатырлык дәрт­ле иде.
Нәсимә җылы якларга очучы торналарның «торрыйк - торрыйк» дип, кыр казларының «кыйгак - кыйгак» дип сагышлану­ларын аңлады. Ул кара каргаларның, сыерчыкларның, тургайларның кар бетмәс борын ни өчен туган якларына кайтып җитүләрен аңлады.
Ул туган җирнең ничек кадерле, газиз икәнен аңлады.
Вернуться к началу перевода
Обсудите эту работу с друзьями!
 
  При использовании авторских материалов указание автора
и ссылка на страницу конкурсной работы обязательны
Ваши голоса
Блестяще! 0 голосов
 
30 баллов за голос
Что-то в этом есть 1 голос
 
20 баллов за голос
Не впечатлило 0 голосов
 
10 баллов за голос
Разочаровало 0 голосов
 
5 баллов за голос
Статистика     *данные на 11:00 (Москва, GMT+3)
Место в рейтинге Проза: 206
Средняя оценка: 20.00
Итоговая оценка: 2.00
Общее число оценок: 1
Число комментариев: 0
Число посещений страницы: 2090
< Предыдущий перевод Следующий перевод >
Обсуждаем эту и другие работы на Форуме Конкурса >>>
Комментарии:    0
Нет комментариев
Подписаться на новые комментарии к этой работе
Добавить комментарий
Ваше имя Обязательное поле
Ваш email Обязательное поле    Ваш email не будет опубликован
Комментарий:
Защитный код
Обсуждаем эту и другие работы на Форуме Конкурса >>>

 

 

Статистика конкурса

всего (сегодня)
Пользователи: 182 (0)
Переводы: 0 (0)
Комментарии: 57914 (45)
Иллюстрации: 0 (0)

Последние события

oarltonodil: <a href="http://www.ladieslongineswa…">Longines horloges op online -</a> <strong><a href="http://www.ladieslongineswa…">Een kopie van
oarltonodil: <br><strong><a href="http://www.montblancpensche…">montblanc pennen</a></strong><strong><a href="http://www.montblancpensche…">montblanc pennen in verkoop</a></strong><strong><a href="http://www.montblancpensche…">montblanc pennen prijs</a></strong><br><br><br><br><br><br><br>
oarltonodil: <strong><a href="http://nl.ttimberlandd.com/">timberland uk</a></strong><br> <strong><a href="http://www.ttimberlandd.com…">timberland uk</a></strong><br> <a href="http://nl.ttimberlandd.com/">timberland Laarzen</a> <a
oarltonodil: <strong><a href="http://www.christianloubout…">Christian louboutin</a></strong><strong><a href="http://www.christianloubout…">Christian Louboutin verkoop</a></strong><br><strong><a href="http://www.christianloubout…">Christian Louboutin schoenen</a></strong><br><br><br><br><br><br><br>
oarltonodil: <strong><a href="http://www.tiffinyandco.cn/…">Swarovski Sets korting</a></strong><strong><a href="http://www.tiffinyandco.cn/…">Swarovski Sets 2016</a></strong><strong><a href="http://www.tiffinyandco.cn/…">Swarovski Sets outlet</a></strong><br><br><br><br><br><br><br><a
oarltonodil: <strong><a href="http://www.cheaptestmichael…">cheap michael kors shoulder totes</a></strong> <br> <strong><a href="http://www.cheaptestmichael…">michael kors
oarltonodil: <strong><a href="http://www.timberlandforsal…">timberland korting schoenen</a></strong><br> <strong><a href="http://www.timberlandforsal…">- een timberland laars</a></strong><br> <a
oarltonodil: <strong><a href="http://www.datejustrolexwat…">rolex dameshorloges</a></strong><br> <strong><a href="http://www.datejustrolexwat…">goedkope rolex</a></strong><br> <a href="http://www.datejustrolexwat…">Een kopie van
oarltonodil: <br><strong><a href="http://www.barbourdiscounts…">Barbour jassen te koop</a></strong><br><strong><a href="http://www.barbourdiscounts…">Barbour jassen outlet</a></strong><strong><a href="http://www.barbourdiscounts…">barbour jackets
oarltonodil: Bijzondere dame.","prefixWrap":0,"src":"moncler coat for women","relation":[],"result":""},{ <strong><a href="http://www.polooutletbest.c…">Moncler)</a></strong> | <strong><a href="http://www.polooutletbest.c…">moncler</a></strong>
Все события

Партнеры конкурса